बेळगावच्या शेतकऱ्यांसाठी पुढील 10 दिवस अत्यंत महत्त्वाचे! पावसाच्या तुटीमुळे 65 हजार हेक्टर पिकांचे प्राथमिक नुकसान; जारकिहोळींची शेतांवर प्रत्यक्ष पाहणी.
बेळगावमध्ये पावसाच्या तुटीचा मोठा फटका; 65 हजार हेक्टर पिकांचे नुकसान, पुढील 10 दिवस निर्णायक
बेळगाव : मान्सूनच्या पावसाने दडी मारल्याने बेळगाव जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे. जिल्ह्यात आतापर्यंत सुमारे 65 हजार हेक्टर क्षेत्रातील पिकांचे नुकसान झाल्याचा प्राथमिक अंदाज समोर आला आहे. पावसाची कमतरता अशीच कायम राहिल्यास नुकसानीचे क्षेत्र आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
जिल्ह्याचे प्रभारी मंत्री सतीश जारकिहोळी यांनी पावसाच्या स्थितीचा आणि शेतीच्या नुकसानीचा आढावा घेतला. उपलब्ध प्राथमिक सर्वेक्षणानुसार सुमारे 65,000 हेक्टर क्षेत्र बाधित झाल्याचे त्यांनी सांगितले. मात्र हा अंतिम आकडा नसून परिस्थितीनुसार त्यात बदल होऊ शकतो.
पुढील 10 दिवस शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे
सध्या बेळगाव जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांचे लक्ष आगामी पावसाकडे लागले आहे. पुढील 10 दिवसांत समाधानकारक पाऊस झाला नाही, तर पिकांचे नुकसान आणखी वाढू शकते, असा इशारा जारकिहोळी यांनी दिला आहे.
पावसाचा खंड वाढल्यास सुरुवातीला हिरवी दिसणारी पिकेही उत्पादनाच्या टप्प्यावर अडचणीत येऊ शकतात. जमिनीतील ओलावा कमी झाल्यास पिकांची वाढ, फुलोरा, दाणे भरणे आणि अंतिम उत्पादन यावर परिणाम होण्याची शक्यता असते.
त्यामुळे सध्या पिके बाहेरून हिरवी दिसत असली तरी यंदाचे उत्पादन किती मिळेल, याबाबत निश्चित चित्र निर्माण झालेले नाही.
जिल्ह्यात 95 टक्के पेरणी पूर्ण
पावसाची तूट असूनही बेळगाव जिल्ह्याने यंदाच्या खरीप हंगामात सुमारे 95 टक्के पेरणीचे लक्ष्य गाठले आहे. 6 ऑगस्टच्या अहवालानुसार जिल्ह्यात नियोजित 7.52 लाख हेक्टरपैकी सुमारे 7.16 लाख हेक्टर क्षेत्रावर पेरणी झाली होती. त्या वेळी जिल्ह्यातील पेरणीचे प्रमाण राज्यातील सर्वाधिक असल्याचेही नमूद करण्यात आले होते.
मात्र पेरणी पूर्ण होणे आणि चांगले उत्पादन मिळणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. पिकांच्या वाढीच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर पुरेसा पाऊस न मिळाल्यास पेरणीचे क्षेत्र मोठे असूनही उत्पादनावर परिणाम होऊ शकतो.
यामुळे शेतकऱ्यांनी केलेला बियाणे, खत, मजुरी आणि इतर शेती खर्च आता पावसाच्या स्थितीवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून आहे.
कोणत्या पिकांना फटका?
16 ऑगस्ट रोजी सतीश जारकिहोळी यांनी यरगट्टी आणि रामदुर्ग तालुक्यांतील विविध गावांना भेट देऊन प्रत्यक्ष शेतांमधील परिस्थिती पाहिली.
या पाहणीदरम्यान मुग, भुईमूग, मका, उडीद, कापूस, तूर आणि कांदा यांसारख्या पिकांच्या नुकसानीची पाहणी करण्यात आली. अधिकाऱ्यांना पीक नुकसानीची अचूक नोंद करण्याचे आणि सरकारी नियमांनुसार आवश्यक मदतकार्य सुरू करण्याचे निर्देश देण्यात आले.
यावरून पावसाच्या तुटीचा परिणाम जिल्ह्यातील विविध खरीप पिकांवर होत असल्याचे दिसून येते.
पिके हिरवी, पण उत्पादनाची चिंता
सध्याच्या परिस्थितीतील सर्वात मोठी अडचण म्हणजे काही शेतांमध्ये पिके वरून हिरवी दिसत असली तरी जमिनीत आवश्यक ओलावा नसल्याने भविष्यातील उत्पादनावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
शेतीमध्ये पिकाच्या सुरुवातीच्या वाढीसोबतच पुढील वाढीच्या काळात योग्य प्रमाणात पाणी मिळणे महत्त्वाचे असते. दीर्घकाळ पावसाचा खंड पडल्यास पिकांचा ताण वाढू शकतो.
त्यामुळे “पिके हिरवी आहेत म्हणजे नुकसान झालेले नाही” असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही. अंतिम परिस्थिती पुढील पावसावर आणि प्रत्यक्ष सर्वेक्षणावर अवलंबून राहणार आहे.
10 दिवसांनंतर पुन्हा सर्वेक्षण
सध्याचा 65 हजार हेक्टरचा आकडा प्राथमिक सर्वेक्षणावर आधारित आहे. परिस्थितीमध्ये बदल झाल्यानंतर सुमारे 10 दिवसांनी पुन्हा व्यापक पाहणी केली जाणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.
या पुढील सर्वेक्षणामध्ये पिकांची प्रत्यक्ष स्थिती, पावसाचे प्रमाण आणि नुकसानीचे क्षेत्र याचा पुन्हा आढावा घेतला जाईल. त्यानंतर अंतिम अहवाल सरकारकडे सादर केला जाणार आहे.
याचा अर्थ असा की सध्या समोर आलेला 65 हजार हेक्टरचा आकडा अंतिम नुकसानाचा आकडा समजू नये.
दुष्काळी परिस्थितीबाबत सरकारकडे मागणी
पावसाचा खंड कायम राहिल्यास बेळगाव जिल्ह्यातील परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता आहे. जारकिहोळी यांनी मुख्यमंत्रीांकडे केंद्रीय दुष्काळ मूल्यांकन पथकाची वाट न पाहता जिल्ह्यात अंतरिम दुष्काळी परिस्थिती घोषित करण्यासाठी आग्रह धरण्याचे संकेत दिले आहेत.
मात्र येथे एक महत्त्वाची बाब म्हणजे बेळगाव जिल्हा अधिकृतपणे दुष्काळग्रस्त घोषित झाला आहे, असे सध्या म्हणता येणार नाही. उपलब्ध माहितीनुसार परिस्थितीचे मूल्यांकन आणि पुढील निर्णयाची प्रक्रिया महत्त्वाची ठरणार आहे.
पिण्याच्या पाण्याची सध्या टंचाई नाही
शेतीसमोरील परिस्थिती चिंताजनक असली तरी जिल्ह्यात सध्या पिण्याच्या पाण्याची तातडीची कमतरता नसल्याचे सांगण्यात आले आहे.
मात्र पावसाचा खंड आणखी काही दिवस वाढला तर पाणीपुरवठ्याच्या परिस्थितीवरही परिणाम होऊ शकतो, अशी शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता आणि जलस्रोतांची स्थिती यावर प्रशासनाला लक्ष ठेवावे लागणार आहे.
शेतकऱ्यांना आर्थिक मदतीचा विचार
पिकांचे नुकसान वाढल्यास अडचणीत आलेल्या शेतकऱ्यांना तात्पुरती आर्थिक मदत देण्याचा सरकार विचार करत असल्याचे जारकिहोळी यांनी सांगितले आहे.
मात्र सध्या कोणती निश्चित रक्कम जाहीर करण्यात आली आहे, किती हेक्टरला मदत मिळेल किंवा कोणत्या निकषांवर नुकसानभरपाई दिली जाईल, याबाबत अंतिम घोषणा झालेली नाही.
त्यामुळे सोशल मीडियावर फिरणाऱ्या कोणत्याही निश्चित नुकसानभरपाईच्या रकमेवर शेतकऱ्यांनी अधिकृत आदेशाशिवाय विश्वास ठेवू नये.
बेळगावच्या शेतकऱ्यांसाठी आता काय महत्त्वाचे?
सध्याच्या परिस्थितीत पुढील काही दिवस अत्यंत निर्णायक आहेत.
पावसाचा पुढील टप्पा – पुढील 10 दिवसांत चांगला पाऊस झाला तर काही पिकांना दिलासा मिळू शकतो.
पीक पाहणी – प्रत्यक्ष शेतातील नुकसानाची अचूक नोंद होणे महत्त्वाचे आहे.
अंतिम सर्वेक्षण – प्राथमिक 65 हजार हेक्टरच्या आकड्यानंतर पुन्हा पाहणी होणार आहे.
सरकारी मदत – नुकसान निश्चित झाल्यानंतर सरकारी नियमांनुसार मदतीबाबत पुढील निर्णय होऊ शकतो.
पाणी व्यवस्थापन – पावसाचा खंड वाढल्यास पिण्याच्या पाण्याची परिस्थितीही लक्षात घ्यावी लागणार आहे.
निष्कर्ष
बेळगाव जिल्ह्यात यंदा मोठ्या क्षेत्रावर पेरणी झाली असली तरी पावसाच्या तुटीने शेतकऱ्यांची चिंता वाढवली आहे. सुमारे 65 हजार हेक्टर पिकांचे प्राथमिक नुकसान समोर आले असून, पुढील 10 दिवसांतील पाऊस जिल्ह्याच्या शेतीसाठी निर्णायक ठरणार आहे.
6 ऑगस्टपर्यंत जिल्ह्यात 95 टक्के पेरणी पूर्ण झाल्याचे अधिकृत प्रशासनिक आकडेवारीवर आधारित वृत्त समोर आले होते; मात्र त्यानंतर पावसाचा खंड वाढल्याने आता उत्पादनाबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
दरम्यान, 16 ऑगस्ट रोजी जारकिहोळी यांनी यरगट्टी आणि रामदुर्ग परिसरातील प्रत्यक्ष शेतांना भेट देऊन मुग, भुईमूग, मका, उडीद, कापूस, तूर आणि कांदा यांसारख्या पिकांच्या नुकसानीची पाहणी केली. अधिकाऱ्यांना नुकसानीची अचूक नोंद करून सरकारी मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार पुढील कार्यवाही करण्याचे निर्देश देण्यात आले.
त्यामुळे सध्या 65 हजार हेक्टर हा प्राथमिक आकडा आहे, अंतिम नाही, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. पुढील पाऊस, त्यानंतरचे सर्वेक्षण आणि सरकारचा अंतिम निर्णय यावर बेळगावच्या शेतकऱ्यांना मिळणाऱ्या मदतीचे पुढील चित्र स्पष्ट होणार आहे.
संदर्भ
Udayavani — बेळगावमध्ये पावसाच्या तुटीमुळे 65,000 हेक्टर पिकांचे नुकसान आणि मंत्री सतीश जारकिहोळी यांचे वक्तव्य.
Times of India — बेळगावमध्ये 95% पेरणीचे लक्ष्य आणि पर्जन्यस्थिती.
Times of India — यरगट्टी व रामदुर्ग परिसरातील पीक नुकसानीची प्रत्यक्ष पाहणी आणि अधिकाऱ्यांना दिलेले निर्देश.
AdhiraVerse विशेष: बेळगाव जिल्ह्यातील पाऊस, पीक नुकसान, दुष्काळी परिस्थिती आणि शेतकरी मदतीबाबत अधिकृत अपडेट उपलब्ध होताच या बातमीत पुढील माहिती जोडली जाऊ शकते.
हेसुद्धा वाचा :
.jpg)