बेळगावात सर्वाधिक उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद; 2016 पासूनच्या PMSMA आकडेवारीत धक्कादायक चित्र, धारवाड प्रमाणात अव्वल
Published: 2 ऑगस्ट 2026
Category: आरोग्य | कर्नाटक | बेळगाव
Highlights
- 2016 पासून कर्नाटकात 35.13 लाख गर्भवती महिलांची तपासणी
- 12.28 लाख गर्भधारणा उच्च-जोखीम म्हणून ओळखल्या
- बेळगावमध्ये राज्यातील सर्वाधिक 1.92 लाख उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद
- धारवाडमध्ये उच्च-जोखीम गर्भधारणेचे प्रमाण सर्वाधिक
- लोकसभेत केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाने आकडेवारी सादर केली
बेळगाव : राज्यातील सर्वाधिक उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद
प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान (PMSMA) अंतर्गत 2016 पासून करण्यात आलेल्या प्रसूतीपूर्व तपासण्यांच्या आकडेवारीत बेळगाव जिल्हा राज्यात सर्वाधिक उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद झालेला जिल्हा ठरला आहे. ही माहिती केंद्रीय आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने लोकसभेत दिलेल्या लेखी उत्तरातून समोर आली आहे.
आकडेवारीनुसार, बेळगाव जिल्ह्यात 3,59,159 गर्भवती महिलांची प्रसूतीपूर्व तपासणी करण्यात आली. त्यापैकी 1,92,339 महिलांची गर्भधारणा उच्च-जोखीम (High-Risk Pregnancy) असल्याचे निदान झाले. ही संख्या कर्नाटकातील सर्व जिल्ह्यांमध्ये सर्वाधिक आहे.
मात्र, या आकडेवारीचा अर्थ असा नाही की सध्या बेळगावातील निम्म्याहून अधिक गर्भवती महिला उच्च-जोखीम गटात आहेत. ही माहिती 2016 पासूनच्या एकत्रित नोंदींवर आधारित आहे.
कर्नाटकातील एकूण स्थिती काय सांगते?
केंद्र सरकारने सादर केलेल्या माहितीनुसार, प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान सुरू झाल्यापासून कर्नाटकात एकूण 35.13 लाख गर्भवती महिलांची तपासणी झाली आहे.
यापैकी 12.28 लाख महिलांची गर्भधारणा उच्च-जोखीम असल्याचे निदान झाले. म्हणजेच, तपासणी झालेल्या प्रत्येक तीन महिलांपैकी जवळपास एका महिलेला विशेष वैद्यकीय देखरेखीची गरज असल्याचे समोर आले.
ही आकडेवारी राज्यातील मातृआरोग्य सेवांचे महत्त्व अधोरेखित करते आणि नियमित तपासण्यांचे महत्त्व अधिक स्पष्ट करते.
धारवाड प्रमाणात प्रथम
संख्येच्या दृष्टीने बेळगाव अव्वल असले तरी उच्च-जोखीम गर्भधारणेच्या प्रमाणाच्या बाबतीत धारवाड जिल्हा राज्यात पहिल्या क्रमांकावर आहे.
धारवाडमध्ये 1,76,799 महिलांची तपासणी करण्यात आली असून त्यापैकी 1,18,892 महिलांना उच्च-जोखीम गटात वर्गीकृत करण्यात आले आहे. हे प्रमाण सुमारे 67 टक्के इतके आहे.
कोलार आणि चिकबल्लापूर या जिल्ह्यांमध्येही सुमारे 62 टक्के महिलांमध्ये उच्च-जोखीम गर्भधारणा नोंदविण्यात आल्याचे आकडेवारीत दिसते.
इतर जिल्ह्यांतील चित्र
गदगमध्ये 52,317 तर बेंगळुरू शहरी जिल्ह्यात 77,791 उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद झाली आहे.
दुसरीकडे, हासन, दक्षिण कन्नड आणि बिदर या जिल्ह्यांमध्ये उच्च-जोखीम गर्भधारणेचे प्रमाण तुलनेने कमी असल्याचे आकडेवारीत नमूद करण्यात आले आहे.
उच्च-जोखीम गर्भधारणा म्हणजे नेमके काय?
उच्च-जोखीम गर्भधारणा म्हणजे अशी गर्भधारणा ज्यामध्ये आई किंवा बाळाच्या आरोग्याला सामान्यपेक्षा अधिक धोका असू शकतो. अशा परिस्थितीत अधिक वारंवार तपासणी, तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला आणि आवश्यक वैद्यकीय उपचारांची गरज भासते.
कोणत्या कारणांमुळे गर्भधारणा उच्च-जोखीम ठरू शकते?
डॉक्टरांच्या मते खालील कारणांमुळे गर्भधारणा उच्च-जोखीम गटात जाऊ शकते.
- उच्च रक्तदाब
- मधुमेह
- तीव्र रक्तक्षय (अॅनिमिया)
- कमी किंवा जास्त वयात गर्भधारणा
- जुळी किंवा एकापेक्षा अधिक बाळांची गर्भधारणा
- पूर्वीचा गर्भपात किंवा गुंतागुंतीचा प्रसूती इतिहास
- थायरॉईड किंवा इतर दीर्घकालीन आजार
- गर्भातील वाढीशी संबंधित समस्या
यापैकी कोणतेही कारण असल्यास नियमित वैद्यकीय तपासणी अत्यंत महत्त्वाची ठरते.
PMSMA योजना म्हणजे काय?
प्रधानमंत्री सुरक्षित मातृत्व अभियान (PMSMA) ही केंद्र सरकारची महत्त्वाची योजना आहे.
या योजनेअंतर्गत प्रत्येक महिन्याच्या 9 तारखेला सरकारी आरोग्य केंद्रांमध्ये गर्भवती महिलांची मोफत तपासणी केली जाते.
यामध्ये रक्तदाब, हिमोग्लोबिन, मधुमेह, लघवी तपासणी, गर्भाची वाढ, आवश्यक औषधे, लसीकरण तसेच तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला दिला जातो.
योजनेचा मुख्य उद्देश म्हणजे उच्च-जोखीम गर्भधारणा लवकर ओळखून माता आणि नवजात बालकांचा मृत्यूदर कमी करणे.
तज्ज्ञ काय सांगतात?
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, उच्च-जोखीम गर्भधारणा ओळखली जाणे ही नकारात्मक बाब नसून वेळेत योग्य उपचार सुरू करण्याची संधी असते.
योग्य वेळी निदान झाल्यास आई आणि बाळ दोघांच्याही आरोग्यावरील धोके मोठ्या प्रमाणात कमी करता येतात. त्यामुळे गर्भधारणेदरम्यान नियमित तपासणी आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
या आकडेवारीकडे कसे पाहावे?
या आकडेवारीचा अर्थ लावताना एक महत्त्वाची बाब लक्षात घेणे गरजेचे आहे.
हे सर्व आकडे 2016 पासून जुलै 2026 पर्यंतच्या एकत्रित PMSMA नोंदींवर आधारित आहेत. त्यामुळे हे आकडे सध्याच्या एका वर्षातील किंवा एका महिन्यातील परिस्थिती दर्शवत नाहीत.
बेळगावमध्ये तपासणी झालेल्या महिलांची संख्या इतर अनेक जिल्ह्यांपेक्षा जास्त असल्याने उच्च-जोखीम गर्भधारणांची एकूण संख्याही अधिक दिसते. तर धारवाडमध्ये तपासणी झालेल्या महिलांच्या तुलनेत उच्च-जोखीम गर्भधारणेचे प्रमाण सर्वाधिक आहे.
निष्कर्ष
लोकसभेत सादर झालेल्या या आकडेवारीमुळे कर्नाटकातील मातृआरोग्याचे व्यापक चित्र समोर आले आहे. बेळगावमध्ये उच्च-जोखीम गर्भधारणांची संख्या सर्वाधिक असली, तरी त्याचा अर्थ सध्याच्या परिस्थितीचे थेट प्रतिबिंब असा होत नाही. या आकडेवारीमुळे नियमित प्रसूतीपूर्व तपासणी, वेळेत निदान आणि सरकारी आरोग्य योजनांचा लाभ घेण्याचे महत्त्व अधिक अधोरेखित झाले आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
1. बेळगावात किती उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद झाली?
2016 पासून PMSMA अंतर्गत 1,92,339 उच्च-जोखीम गर्भधारणांची नोंद झाली आहे.
2. धारवाड प्रथम का ठरला?
उच्च-जोखीम गर्भधारणेच्या प्रमाणाच्या दृष्टीने धारवाड सुमारे 67 टक्क्यांसह राज्यात प्रथम आहे.
3. PMSMA म्हणजे काय?
गर्भवती महिलांसाठी केंद्र सरकारची मोफत प्रसूतीपूर्व तपासणी योजना.
4. ही आकडेवारी कोणत्या कालावधीची आहे?
2016 पासून जुलै 2026 पर्यंतच्या एकत्रित नोंदींची.
महिलांच्या आरोग्य, सरकारी योजना आणि बेळगावसह कर्नाटकातील ताज्या, पडताळणी केलेल्या बातम्यांसाठी AdhiraVerse ला नियमित भेट द्या. ही महत्त्वाची माहिती प्रत्येक कुटुंबापर्यंत पोहोचावी म्हणून लेख नक्की शेअर करा.
हे सुद्धा वाचा
बेळगाव जिल्ह्याच्या ताज्या आणि विश्वासार्ह बातम्या वाचा AdhiraVerse वर
