नंदगडमध्ये जोत्रे परिवाराची २५० वर्षांची नागपंचमी पालखी परंपरा; पिढ्यान्‌पिढ्या जपला जातो वारसा

 २५० वर्षांची परंपरा, स्वयंभू वारूळ आणि पिढ्यान्‌पिढ्यांची श्रद्धा! नागपंचमी निमित्त नंदगडमध्ये जोत्रे परिवाराची पारंपरिक पालखी मिरवणूक भक्तिमय वातावरणात पार पडली.

नंदगड : नागपंचमीच्या पावन पर्वानिमित्त नंदगड येथे जोत्रे परिवारातर्फे पारंपरिक पालखी मिरवणूक भक्तिमय वातावरणात काढण्यात आली. फुलांनी सजविलेली पालखी, ढोल-ताशांचा गजर, भगवे ध्वज आणि भाविकांचा उत्स्फूर्त सहभाग यामुळे संपूर्ण नंदगडमध्ये धार्मिक आणि उत्साहाचे वातावरण पाहायला मिळाले.

जोत्रे परिवाराची ही नागपंचमी पालखी परंपरा कुटुंबीयांच्या माहितीनुसार सुमारे २५० वर्षांपासून सुरू आहे. अनेक वर्षांपासून श्रद्धेने जपली गेलेली ही परंपरा आजही पुढे सुरू असून, कुटुंबातील पिढ्यान्‌पिढ्या या धार्मिक सोहळ्याची जबाबदारी सांभाळत आहेत.

ठळक मुद्दे

• नंदगड येथे नागपंचमी निमित्त जोत्रे परिवाराची पारंपरिक पालखी
• कुटुंबीयांच्या माहितीनुसार सुमारे २५० वर्षांची परंपरा
• जोत्रे परिवाराच्या घरी नागदेवतेचे स्वयंभू वारूळ
• हनमंत जोत्रे यांच्यापासून पुढे आलेला कौटुंबिक परंपरेचा वारसा
• लक्ष्मण जोत्रे आणि श्रीकांत जोत्रे यांनी परंपरा पुढे नेली
• गोपाल जोत्रे, सुरेश जोत्रे आणि ऋषभ जोत्रे पुढील पिढीतून परंपरा जपत आहेत
• राम मंदिर, मारुती मंदिर, महालक्ष्मी मंदिर, सातेरी मंदिर आणि दुर्गामाता मंदिरातून पालखी मिरवणूक
• महिला, युवक, ग्रामस्थ आणि भाविकांचा उत्स्फूर्त सहभाग

हनमंत जोत्रे यांच्यापासून सुरू झालेला परंपरेचा वारसा

या परंपरेचा कौटुंबिक वारसा हनमंत जोत्रे यांच्यापासून पुढे आला. त्यांच्या पुढील पिढीत त्यांचे दोन मुलगे लक्ष्मण जोत्रे आणि श्रीकांत जोत्रे यांनी ही परंपरा जपली. त्यानंतर गोपाल जोत्रे, सुरेश जोत्रे आणि ऋषभ जोत्रे हे पुढील पिढीतील सदस्य हा धार्मिक वारसा पुढे नेत आहेत.

अशा प्रकारे जोत्रे परिवारातील अनेक पिढ्यांनी नागपंचमीची ही परंपरा जपली असून, बदलत्या काळातही श्रद्धा आणि धार्मिक संस्कृतीची ही परंपरा कायम ठेवण्यात आली आहे.

जोत्रे परिवाराच्या घरी नागदेवतेचे स्वयंभू वारूळ

जोत्रे परिवाराच्या घरी नागदेवतेचे स्वयंभू वारूळ आहे. स्थानिक श्रद्धेनुसार या वारुळाला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. नागपंचमीच्या दिवशी या ठिकाणी विधिवत पूजा-अर्चा करण्यात येते.

या पवित्र स्थळाशी जोत्रे परिवाराची श्रद्धा आणि परंपरा अनेक वर्षांपासून जोडलेली आहे. नागपंचमीच्या निमित्ताने पूजा-अर्चा केल्यानंतर पारंपरिक पालखी मिरवणुकीला सुरुवात करण्यात येते.

नंदगडमधील प्रमुख मंदिरांमधून पालखी मिरवणूक

नागपंचमीच्या निमित्ताने काढण्यात आलेली पालखी मिरवणूक नंदगड गावातील विविध प्रमुख मंदिरांमध्ये नेण्यात आली.

या मिरवणुकीत पालखीने राम मंदिर, मारुती मंदिर, महालक्ष्मी मंदिर, सातेरी मंदिर आणि दुर्गामाता मंदिर यांसह गावातील विविध धार्मिक स्थळांना भेट दिली.

प्रत्येक मंदिर परिसरात भाविकांनी पालखीचे भक्तिभावाने दर्शन घेतले. पूजा-अर्चा आणि धार्मिक विधींमुळे मंदिर परिसरात भक्तिमय वातावरण निर्माण झाले.

ढोल-ताशांचा गजर, भगवे ध्वज आणि भक्तांचा उत्साह

पालखी मिरवणुकीदरम्यान ढोल-ताशांचा गजर आणि भगवे ध्वज लक्ष वेधून घेत होते. महिला, पुरुष, युवक आणि ग्रामस्थांनी मोठ्या उत्साहाने मिरवणुकीत सहभाग घेतला.

पावसाळी वातावरणातही भाविकांचा उत्साह कायम होता. पारंपरिक वेशभूषा, फुलांनी सजलेली पालखी आणि धार्मिक जयघोषामुळे नंदगडच्या रस्त्यांवर नागपंचमीचा उत्साह अनुभवायला मिळाला.

२५० वर्षांची परंपरा आजही जिवंत

काळ बदलला, पिढ्या बदलल्या; मात्र जोत्रे परिवाराची नागपंचमीशी जोडलेली श्रद्धा आणि परंपरा आजही कायम आहे. हनमंत जोत्रे यांच्यापासून पुढे लक्ष्मण जोत्रे, श्रीकांत जोत्रे आणि त्यानंतर गोपाल जोत्रे, सुरेश जोत्रे व ऋषभ जोत्रे अशा पिढ्यान्‌पिढ्या या परंपरेचा वारसा जपला जात आहे.

सुमारे २५० वर्षांची ही परंपरा केवळ धार्मिक विधीपुरती मर्यादित नसून, नंदगडच्या स्थानिक संस्कृती, श्रद्धा आणि कौटुंबिक वारशाशी जोडलेली आहे. त्यामुळे नागपंचमीच्या निमित्ताने दरवर्षी काढली जाणारी ही पालखी मिरवणूक नंदगडच्या धार्मिक-सांस्कृतिक जीवनातील एक महत्त्वाचा भाग ठरते.

श्रद्धा, परंपरा आणि सांस्कृतिक वारशाचा संगम

नागपंचमीच्या निमित्ताने जोत्रे परिवाराकडून जपली जाणारी ही परंपरा पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. घरातील नागदेवतेचे स्वयंभू वारूळ, पालखीची पूजा आणि नंदगडमधील प्रमुख मंदिरांना दिली जाणारी भेट यामुळे या सोहळ्याला विशेष धार्मिक स्वरूप प्राप्त होते.

२५० वर्षांचा परंपरागत वारसा, पिढ्यान्‌पिढ्यांची श्रद्धा आणि संपूर्ण गावाचा सहभाग यामुळे नंदगडमधील नागपंचमीची जोत्रे परिवाराची पालखी मिरवणूक ही भक्ती आणि संस्कृतीचा सुंदर संगम ठरली.

टीप : २५० वर्षांची परंपरा, स्वयंभू वारूळ आणि कुटुंबीयांचा पिढ्यान्‌पिढ्यांचा वारसा याबाबतची माहिती स्थानिक/कुटुंबीयांकडून मिळालेल्या माहितीनुसार नमूद करण्यात आली आहे.

तुमच्या गावातील अशाच पारंपरिक आणि ऐतिहासिक बातम्या वाचण्यासाठी AdhiraVerse ला फॉलो करा. ❤️

ही २५० वर्षांची नागपंचमी पालखी परंपरा तुम्हाला कशी वाटली?
कमेंटमध्ये तुमचा अनुभव नक्की सांगा आणि ही बातमी आपल्या नातेवाईक व मित्रांसोबत शेअर करा. 🙏

AdhiraVerse — आपल्या गावाची, आपल्या माणसांची आणि आपल्या परंपरांची बातमी.ही 

हे सुद्धा वाचा :

नागपंचमी 2026: श्रावणात नागपंचमी का साजरी करतात? नागदेवतेची पूजा आणि कथा