गटारी म्हणजे फक्त मांसाहाराचा दिवस नाही! या परंपरेमागचं खरं धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व जाणून घेतल्यावर तुमचाही गैरसमज दूर होईल.
गटारी अमावस्या २०२६: गटारी म्हणजे नेमकं काय? इतिहास, परंपरा, धार्मिक महत्त्व आणि गैरसमज जाणून घ्या
गटारी अमावस्या म्हणजे काय?
महाराष्ट्रात श्रावण महिन्याच्या सुरुवातीच्या आदल्या दिवशी येणारी आषाढ अमावस्या सर्वसामान्य भाषेत गटारी अमावस्या म्हणून ओळखली जाते. अनेक जण या दिवशी कुटुंबीय आणि मित्रांसोबत खास मांसाहारी जेवणाचा आस्वाद घेतात. मात्र, गटारी अमावस्या म्हणजे फक्त मांसाहाराचा दिवस अशी समजूत चुकीची आहे. या दिवसाला धार्मिक, सांस्कृतिक आणि पारंपरिक असे मोठे महत्त्व आहे.
'गटारी' या नावामागील अर्थ
'गटारी' या शब्दाबद्दल अनेक गैरसमज आहेत. काही अभ्यासकांच्या मते हा शब्द 'गताहारी' या संकल्पनेतून प्रचलित झाला. म्हणजे श्रावणात वर्ज्य मानल्या जाणाऱ्या आहाराचा त्याग करण्यापूर्वीचा शेवटचा दिवस.
धार्मिक महत्त्व
आषाढ अमावस्येला अनेक भाविक पितरांचे स्मरण करतात, दानधर्म करतात आणि देवपूजा करतात. दुसऱ्या दिवसापासून श्रावण महिना सुरू होत असल्याने भगवान शिवाची विशेष पूजा, उपवास, जप आणि धार्मिक विधींना प्रारंभ होतो.
श्रावण आणि आहार
श्रावण महिना हा सात्त्विक जीवनशैलीचा महिना मानला जातो. त्यामुळे अनेक कुटुंबांमध्ये या महिन्यात मांसाहार आणि मद्यपान टाळण्याची परंपरा आहे. याच कारणामुळे श्रावण सुरू होण्यापूर्वीच्या दिवशी विशेष जेवण बनवण्याची प्रथा रूढ झाली.
गटारी अमावस्येला काय करावे?
पितरांचे स्मरण करावे.
गरजूंना अन्नदान किंवा वस्त्रदान करावे.
घराची स्वच्छता करून देवपूजा करावी.
कुटुंबासोबत आनंदाने वेळ घालवावा.
श्रावणातील धार्मिक संकल्पाची तयारी करावी.
काय टाळावे?
मद्यपान करून गोंधळ घालणे.
धार्मिक भावना दुखावतील असे वर्तन.
अन्नाची नासाडी.
अंधश्रद्धांवर विश्वास ठेवणे.
समाजातील गैरसमज
आजकाल सोशल मीडियामुळे गटारी अमावस्येची ओळख केवळ पार्टी किंवा मांसाहारापुरती मर्यादित झाली आहे. प्रत्यक्षात हा दिवस आषाढ महिन्याचा शेवट आणि श्रावणातील सात्त्विक जीवनाची सुरुवात दर्शवणारा सांस्कृतिक टप्पा आहे.
निष्कर्ष
गटारी अमावस्या ही केवळ खाद्यसंस्कृतीशी संबंधित परंपरा नसून धार्मिक श्रद्धा, कुटुंबीय एकत्र येणे आणि श्रावण महिन्याच्या स्वागताचा दिवस आहे. परंपरेचा आनंद घेताना तिचा मूळ अर्थ आणि सांस्कृतिक महत्त्व जपणे हीच खरी परंपरा आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्र. गटारी अमावस्या म्हणजे काय?
उ. श्रावण सुरू होण्याच्या आदल्या दिवशी येणारी आषाढ अमावस्या.
प्र. गटारीला मांसाहार का करतात?
उ. श्रावणात अनेक जण मांसाहार टाळतात, त्यामुळे त्याआधी विशेष भोजन करण्याची परंपरा आहे.
प्र. गटारी अमावस्येला धार्मिक महत्त्व आहे का?
उ. होय. पितृस्मरण, दान आणि देवपूजेसाठी हा दिवस महत्त्वाचा मानला जातो.
📢 तुमचे मत नक्की कळवा!
गटारी अमावस्येबद्दलची ही माहिती तुम्हाला उपयुक्त वाटली का? तुमच्या गावात किंवा कुटुंबात ही परंपरा कशी साजरी केली जाते, ते आम्हाला कमेंटमध्ये नक्की सांगा.
हा लेख आवडला असेल तर आपल्या मित्र-परिवारासोबत Facebook, WhatsApp आणि X (Twitter) वर शेअर करा.
अशाच धर्म, संस्कृती, इतिहास, सण-उत्सव, सरकारी योजना, तंत्रज्ञान आणि ताज्या मराठी बातम्यांसाठी AdhiraVerse ला नियमित भेट द्या.
