हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी २०२६ एकाच दिवशी; उपवास, पूजा अन् मुहूर्त जाणून घ्या

 १४ सप्टेंबरला दोन मोठे सण एकाच दिवशी! 😲 हरतालिका व्रत कधी करायचे, गणपतीची स्थापना किती वाजता आणि उपवासाचे पारण कधी? जाणून घ्या सर्व प्रश्नांची स्पष्ट उत्तरे.

हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी २०२६ एकाच दिवशी; उपवास, पूजा, मुहूर्त आणि पारणाची संपूर्ण माहिती

 यंदा १४ सप्टेंबर २०२६ हा दिवस भक्तांसाठी विशेष असणार आहे. कारण हरतालिका तीज आणि गणेश चतुर्थी हे दोन्ही सण एकाच दिवशी येत आहेत. तृतीया तिथी आणि चतुर्थी तिथीच्या वेळेमुळे हा योग निर्माण झाला आहे.

त्यामुळे अनेकांच्या मनात प्रश्न आहेत—हरतालिका व्रत कधी करायचे? पूजा किती वाजता करायची? गणपतीची स्थापना कधी करायची? दोन्ही पूजा एकाच दिवशी कशा करायच्या? आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे हरतालिका व्रताचे पारण कधी करायचे?

चला, या सर्व प्रश्नांची सोपी आणि स्पष्ट माहिती जाणून घेऊया.

१४ सप्टेंबरलाच हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी का?

हरतालिका तीज भाद्रपद शुक्ल पक्षातील तृतीया तिथीला, तर गणेश चतुर्थी चतुर्थी तिथीला साजरी केली जाते.

२०२६ मध्ये तृतीया तिथी १४ सप्टेंबरच्या सकाळी संपत असून त्यानंतर लगेच चतुर्थी तिथी सुरू होत आहे. त्यामुळे दोन्ही सणांची तारीख १४ सप्टेंबर २०२६, सोमवार अशी येत आहे.

उपलब्ध पंचांग माहितीनुसार १४ सप्टेंबरला सकाळी सुमारे ७:०६ ते ७:०७ वाजण्याच्या आसपास तृतीया समाप्त होऊन चतुर्थी सुरू होते. स्थानानुसार तिथीच्या वेळेत काही मिनिटांचा फरक असू शकतो.

हरतालिका तीज २०२६ कधी आहे?

यंदा हरतालिका तीजचे व्रत सोमवार, १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी केले जाणार आहे.

हरतालिका व्रत हे भगवान शिव आणि माता पार्वती यांच्या पूजेशी संबंधित आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार विवाहित महिला पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि वैवाहिक सौख्यासाठी हे व्रत करतात. काही ठिकाणी अविवाहित मुलीही इच्छित जीवनसाथीसाठी हे व्रत करतात.

हरतालिका पूजेचा शुभ मुहूर्त

उपलब्ध पंचांग माहितीनुसार १४ सप्टेंबर रोजी सकाळी हरतालिका पूजेचा कालावधी साधारण:

सकाळी ६:०५ ते ७:०६ वाजेपर्यंत

असा दिला जात आहे.

तृतीया तिथी सकाळीच संपत असल्यामुळे शक्य असल्यास तृतीया तिथीमध्येच हरतालिका पूजा पूर्ण करणे योग्य राहील.

मात्र पूजा करण्याची अचूक वेळ शहरानुसार बदलू शकते. त्यामुळे बेळगाव, बंगळुरू, पुणे, मुंबई किंवा इतर शहरांमध्ये पूजा करणाऱ्यांनी स्थानिक पंचांगातील वेळेला प्राधान्य द्यावे.

हरतालिका पूजेत काय करावे?

हरतालिका पूजेमध्ये भगवान शिव आणि माता पार्वती यांची पूजा केली जाते.

परंपरेनुसार पूजा करताना:

• स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे.

• पूजेच्या जागेची स्वच्छता करावी.

• भगवान शिव आणि माता पार्वतीची प्रतिमा किंवा मूर्ती स्थापित करावी.

• व्रताचा संकल्प करावा.

• फुले, अक्षता आणि पूजेचे साहित्य अर्पण करावे.

• नैवेद्य दाखवावा.

• हरतालिका व्रताची कथा वाचावी किंवा ऐकावी.

• शेवटी आरती करावी.

पूजेची पद्धत प्रदेश आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार वेगळी असू शकते.

महत्त्वाचे: सकाळी ७ वाजता हरतालिका व्रत संपते का?

नाही.

हा यंदाच्या योगामुळे निर्माण झालेला सर्वात मोठा संभ्रम आहे.

१४ सप्टेंबरला सकाळी तृतीया तिथी संपते आणि त्यानंतर चतुर्थी तिथी सुरू होते. पण तृतीया तिथी संपली म्हणजे हरतालिका व्रत त्याच क्षणी संपते असे नाही.

हरतालिका व्रताची परंपरा एक दिवस-रात्र व्रत पाळण्याची आहे. त्यामुळे व्रत करणाऱ्या महिलांनी आपल्या धार्मिक परंपरेनुसार व्रत सुरू ठेवावे आणि १५ सप्टेंबरला सकाळी पूजा केल्यानंतर पारण करावे.

म्हणजेच केवळ तृतीया तिथी सकाळी संपली म्हणून सकाळी ७ वाजता व्रत सोडणे आवश्यक नाही.

मग गणपतीची स्थापना कधी करायची?

यंदा चतुर्थी तिथी १४ सप्टेंबरच्या सकाळी सुरू होत असल्याने गणपतीची स्थापना देखील १४ सप्टेंबरलाच केली जाईल.

उपलब्ध पंचांग माहितीनुसार गणेश चतुर्थीच्या पूजेसाठी मध्याह्न काळातील शुभ मुहूर्त साधारण:

सकाळी ११:०२ ते दुपारी १:३१

असा दिला आहे.

मात्र गणपती स्थापनेचा मुहूर्त शहर आणि स्थानानुसार बदलू शकतो, त्यामुळे आपल्या शहरासाठी लागू असलेल्या पंचांगातील वेळ तपासणे अधिक योग्य आहे.

हरतालिका पूजा आधी की गणपती स्थापना?

यंदा दोन्ही सण एकाच दिवशी आल्यामुळे पूजेचा क्रम महत्त्वाचा आहे.

सोप्या पद्धतीने पाहिले तर:

सकाळी ६:०५ ते ७:०६च्या आसपास: हरतालिका पूजा

सकाळी ७:०६ नंतर: चतुर्थी तिथी सुरू

सकाळी ११:०२ ते दुपारी १:३१च्या आसपास: गणपती स्थापना व पूजा

अशा प्रकारे सकाळी हरतालिका पूजा आणि त्यानंतर चतुर्थीच्या मुहूर्तात गणपती स्थापना करता येऊ शकते.

हरतालिका व्रत करताना गणपतीची पूजा करता येईल का?

हो.

यंदा दोन्ही सण एकाच दिवशी येत असल्यामुळे हरतालिका व्रत करणाऱ्या महिलांना गणपती स्थापना आणि पूजा करावी लागणार आहे.

गणपती स्थापना केली म्हणून हरतालिका व्रत लगेच सोडायचे असे नाही. हरतालिका व्रत आपल्या परंपरेनुसार सुरू ठेवता येते आणि त्याचे पारण पुढील दिवशी करता येते.

मात्र कुटुंबाची धार्मिक पद्धत वेगळी असल्यास घरातील पुरोहित किंवा गुरुजींच्या मार्गदर्शनानुसार निर्णय घ्यावा.

हरतालिका व्रताचे पारण कधी करायचे?

हा मुद्दा विशेष लक्षात ठेवण्यासारखा आहे.

तृतीया तिथी सकाळी संपते, पण हरतालिका व्रताचे पारण त्याच वेळी होत नाही.

परंपरेनुसार व्रत करणाऱ्या महिला दुसऱ्या दिवशी म्हणजे १५ सप्टेंबर २०२६ रोजी सकाळी पूजा करून पारण करतात.

पारणाची अचूक वेळ स्थानिक पंचांग आणि कुटुंबाच्या परंपरेनुसार ठरवावी.

निर्जळी उपवास करणे आवश्यक आहे का?

हरतालिका व्रत अनेक ठिकाणी निर्जळी पद्धतीने पाळले जाते. मात्र ही पद्धत प्रत्येक व्यक्तीसाठी योग्य असेलच असे नाही.

विशेषतः गर्भवती महिला, वृद्ध व्यक्ती, लहान मुले किंवा कोणत्याही आरोग्यविषयक समस्यांनी त्रस्त असलेल्या व्यक्तींनी कठोर किंवा निर्जळी उपवास करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

धार्मिक श्रद्धा जपत असताना आरोग्याची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.

गणेश चतुर्थीला चंद्रदर्शन का टाळतात?

गणेश चतुर्थीच्या दिवशी चंद्रदर्शन टाळण्याची धार्मिक परंपरा आहे.

उपलब्ध माहितीनुसार १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी:

चंद्रदर्शन वर्ज्य वेळ: सकाळी ९:०६ ते रात्री ८:०४

असा कालावधी दिला जात आहे.

हा वेळ स्थानानुसार बदलू शकतो. त्यामुळे आपल्या शहरासाठी लागू असलेली स्थानिक पंचांग वेळ तपासणे योग्य राहील.

चतुर्थी तिथी कधीपर्यंत आहे?

उपलब्ध पंचांग माहितीनुसार:

चतुर्थी प्रारंभ: १४ सप्टेंबर २०२६, सकाळी सुमारे ७:०६

चतुर्थी समाप्त: १५ सप्टेंबर २०२६, सकाळी सुमारे ७:४४

तिथीच्या वेळेत स्थानानुसार काही मिनिटांचा फरक असू शकतो.

गणेशोत्सवाची सांगता कधी?

यंदा गणेश चतुर्थी १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी आहे.

दहा दिवसांच्या गणेशोत्सवाची सांगता २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी अनंत चतुर्दशीला होईल.

मात्र घरगुती गणपती किती दिवस ठेवायचा आणि विसर्जन कधी करायचे हे कुटुंबाच्या परंपरेनुसार वेगळे असू शकते.

१४ सप्टेंबर २०२६चे धार्मिक वेळापत्रक एका नजरेत

कार्यक्रम	तारीख	अंदाजे वेळ
हरतालिका व्रत	१४ सप्टेंबर	दिवसभर
हरतालिका पूजा	१४ सप्टेंबर	सकाळी ६:०५–७:०६
तृतीया समाप्त	१४ सप्टेंबर	सुमारे ७:०६–७:०७
चतुर्थी प्रारंभ	१४ सप्टेंबर	सुमारे ७:०६–७:०७
गणपती स्थापना व पूजा	१४ सप्टेंबर	सुमारे ११:०२–१:३१
चंद्रदर्शन वर्ज्य	१४ सप्टेंबर	९:०६–८:०४
हरतालिका व्रताचे पारण	१५ सप्टेंबर	सकाळी, स्थानिक पंचांगानुसार
चतुर्थी समाप्त	१५ सप्टेंबर	सुमारे ७:४४
अनंत चतुर्दशी	२५ सप्टेंबर	गणेशोत्सवाची सांगता

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

हरतालिका तीज २०२६ कधी आहे?

हरतालिका तीजचे व्रत १४ सप्टेंबर २०२६, सोमवार रोजी आहे.

गणेश चतुर्थी २०२६ कधी आहे?

गणेश चतुर्थी देखील १४ सप्टेंबर २०२६, सोमवार रोजी आहे.

हरतालिका आणि गणेश चतुर्थी एकाच दिवशी का आहेत?

तृतीया तिथी १४ सप्टेंबरच्या सकाळी संपते आणि त्यानंतर चतुर्थी सुरू होते. त्यामुळे दोन्ही सणांची तारीख १४ सप्टेंबर येते.

हरतालिका पूजा कधी करावी?

उपलब्ध माहितीनुसार सकाळी ६:०५ ते ७:०६च्या आसपास हरतालिका पूजा करता येईल. स्थानिक पंचांगातील वेळेला प्राधान्य द्यावे.

गणपतीची स्थापना कधी करावी?

उपलब्ध माहितीनुसार सकाळी ११:०२ ते दुपारी १:३१च्या आसपास गणपती स्थापना करण्याचा मुहूर्त आहे. स्थानानुसार वेळ बदलू शकतो.

हरतालिका व्रत सकाळी ७ वाजता सोडायचे का?

नाही. सकाळी तृतीया तिथी संपते; व्रताचे पारण त्याच क्षणी होत नाही. पारंपरिक पद्धतीनुसार १५ सप्टेंबरला सकाळी पारण केले जाते.

हरतालिका व्रत करताना गणपतीची स्थापना करता येते का?

हो. यंदा दोन्ही सण एकाच दिवशी असल्याने हरतालिका व्रत सुरू ठेवून गणपतीची स्थापना करता येते.

निष्कर्ष

१४ सप्टेंबर २०२६ हा दिवस यंदा धार्मिकदृष्ट्या अत्यंत विशेष आहे. सकाळी हरतालिका तीजची पूजा आणि त्यानंतर चतुर्थी तिथीत गणरायाची स्थापना—अशा पद्धतीने दोन्ही सण एकाच दिवशी साजरे करता येणार आहेत.

यातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे तृतीया तिथी संपणे आणि हरतालिका व्रताचे पारण हे दोन वेगळे विषय आहेत. त्यामुळे सकाळी तृतीया संपली म्हणून व्रत लगेच सोडू नये.

तसेच पूजा आणि गणपती स्थापनेच्या वेळेत शहरानुसार काही मिनिटांचा फरक होऊ शकतो. त्यामुळे प्रत्यक्ष पूजा करताना आपल्या शहरासाठी लागू असलेल्या स्थानिक पंचांगातील वेळेला प्राधान्य द्या.

हरतालिकेची श्रद्धा आणि गणरायाचे आगमन असा हा दुर्मीळ योग यंदाच्या गणेशोत्सवाला आणखी खास बनवणार आहे.

हे सुद्धा वाचा 👇

गणपतीच्या हातातील मुद्रा आणि आयुधांचा अर्थ काय? पाश, अंकुश, मोदकाचे महत्त्व

श्रीगणेशाला गजमुख कसे मिळाले? जाणून घ्या बालगणेश आणि शिवांची अद्भुत कथा