श्रावण 2026 सुरू होण्याची भक्तांना उत्सुकता आहे. यंदा महाराष्ट्रात किती श्रावणी सोमवार आहेत? कोणत्या सोमवारी तांदूळ, तीळ, मूग आणि जवसाची शिवामूठ अर्पण केली जाते? जाणून घ्या सर्व तारखा आणि महत्त्वाची माहिती.
AdhiraVerse | श्रावण 2026 विशेष
श्रावण महिना सुरू होण्याची भक्तांना दरवर्षी उत्सुकता असते. भगवान शिवाच्या उपासनेसाठी विशेष मानल्या जाणाऱ्या या महिन्यात श्रावणी सोमवार, शिवपूजा आणि शिवामूठीच्या परंपरेला विशेष महत्त्व आहे.
महाराष्ट्रातील अमान्त पंचांग पद्धतीनुसार 2026 मध्ये श्रावण महिना गुरुवार, 13 ऑगस्टपासून सुरू होणार असून शुक्रवार, 11 सप्टेंबरला समाप्त होईल. यंदा एकूण चार श्रावणी सोमवार आहेत.
यंदाचा पहिला श्रावणी सोमवार 17 ऑगस्ट 2026 रोजी येत असून त्याच दिवशी नागपंचमीही आहे. त्यामुळे पहिल्या श्रावणी सोमवारचा दिवस विशेष ठरणार आहे.
2026 मध्ये श्रावण महिना कधी सुरू होणार?
महाराष्ट्रातील अमान्त पद्धतीनुसार 2026 मधील श्रावण महिन्याच्या प्रमुख तारखा पुढीलप्रमाणे आहेत:
श्रावण प्रारंभ: 13 ऑगस्ट 2026, गुरुवार
पहिला श्रावणी सोमवार: 17 ऑगस्ट 2026
दुसरा श्रावणी सोमवार: 24 ऑगस्ट 2026
तिसरा श्रावणी सोमवार: 31 ऑगस्ट 2026
चौथा श्रावणी सोमवार: 7 सप्टेंबर 2026
श्रावण समाप्ती: 11 सप्टेंबर 2026, शुक्रवार
यंदा महाराष्ट्रात चारच श्रावणी सोमवार आहेत.
महत्त्वाची टीप: भारतातील वेगवेगळ्या प्रदेशांमध्ये पंचांग पद्धतीनुसार श्रावणाच्या तारखा बदलू शकतात. वरील तारखा महाराष्ट्रासह अमान्त पद्धतीचा अवलंब करणाऱ्या प्रदेशांसाठी आहेत.
यंदा किती श्रावणी सोमवार?
2026 मध्ये महाराष्ट्रात चार श्रावणी सोमवार येत आहेत.
| श्रावणी सोमवार | तारीख | प्रचलित शिवामूठ |
|---|---|---|
| पहिला सोमवार | 17 ऑगस्ट 2026 | तांदूळ |
| दुसरा सोमवार | 24 ऑगस्ट 2026 | तीळ |
| तिसरा सोमवार | 31 ऑगस्ट 2026 | मूग |
| चौथा सोमवार | 7 सप्टेंबर 2026 | जवस |
महाराष्ट्रातील प्रचलित शिवामूठ परंपरेनुसार पहिल्या सोमवारी तांदूळ, दुसऱ्या सोमवारी तीळ, तिसऱ्या सोमवारी मूग आणि चौथ्या सोमवारी जवस अर्पण केले जाते. पाचवा श्रावणी सोमवार असल्यास काही परंपरांमध्ये सातू अर्पण करण्याची पद्धत सांगितली जाते.
पहिला श्रावणी सोमवार – 17 ऑगस्ट 2026
यंदाचा पहिला श्रावणी सोमवार 17 ऑगस्ट 2026 रोजी आहे.
प्रचलित शिवामूठ परंपरेनुसार या दिवशी तांदळाची शिवामूठ अर्पण केली जाते.
याच दिवशी नागपंचमी असल्याने 17 ऑगस्टचा दिवस धार्मिकदृष्ट्या विशेष ठरणार आहे. 2026 च्या पंचांग माहितीनुसार नागपंचमी 17 ऑगस्टला आहे.
भाविक या दिवशी भगवान शिवाची पूजा, अभिषेक आणि नामस्मरण करतात. शिवामूठ अर्पण करण्याची पद्धत मात्र कुटुंबाच्या आणि स्थानिक धार्मिक परंपरेनुसार बदलू शकते.
दुसरा श्रावणी सोमवार – 24 ऑगस्ट 2026
24 ऑगस्ट 2026 रोजी दुसरा श्रावणी सोमवार आहे.
महाराष्ट्रातील प्रचलित शिवामूठ परंपरेनुसार या दिवशी तिळाची शिवामूठ अर्पण केली जाते.
श्रावणी सोमवारच्या दिवशी अनेक भाविक भगवान शिवाची पूजा करून जलाभिषेक, बेलपत्र अर्पण आणि ‘ॐ नमः शिवाय’ या मंत्राचा जप करतात.
तिसरा श्रावणी सोमवार – 31 ऑगस्ट 2026
31 ऑगस्ट 2026 रोजी तिसरा श्रावणी सोमवार येणार आहे.
या दिवशी प्रचलित परंपरेनुसार मुगाची शिवामूठ अर्पण केली जाते.
शिवामूठीच्या या परंपरेत प्रत्येक सोमवारी वेगवेगळे धान्य अर्पण करण्याची पद्धत आहे. या परंपरेमागे श्रद्धा, अर्पणभाव आणि धार्मिक आचरणाला महत्त्व दिले जाते.
चौथा श्रावणी सोमवार – 7 सप्टेंबर 2026
यंदाचा चौथा आणि शेवटचा श्रावणी सोमवार 7 सप्टेंबर 2026 रोजी आहे.
या दिवशी प्रचलित महाराष्ट्रातील परंपरेनुसार जवसाची शिवामूठ अर्पण केली जाते. चौथ्या सोमवारी जवस अर्पण करण्याची माहिती अनेक मराठी धार्मिक संदर्भांमध्ये आढळते.
शिवामूठ म्हणजे काय?
‘शिवामूठ’ म्हणजे भगवान शिवाला अर्पण केली जाणारी धान्याची मूठ. महाराष्ट्रातील धार्मिक परंपरेत श्रावणी सोमवारी शिवामूठ अर्पण करण्याची प्रथा आहे.
काही परंपरांनुसार विवाहानंतर पहिली पाच वर्षे महिलांकडून शिवामूठ व्रत केले जाते. या व्रतामध्ये श्रावणातील सोमवारी शिवपूजन करून क्रमाने वेगवेगळे धान्य अर्पण करण्याची पद्धत सांगितली जाते.
मात्र शिवामूठ व्रत प्रत्येक व्यक्तीने करणे बंधनकारक आहे, असा दावा करता येत नाही. ही धार्मिक आणि प्रादेशिक परंपरा असून तिच्या पद्धती कुटुंबानुसार किंवा स्थानिक प्रथेनुसार बदलू शकतात.
कोणत्या सोमवारी कोणती शिवामूठ?
सोप्या पद्धतीने लक्षात ठेवायचे असल्यास:
पहिला सोमवार — तांदूळ
दुसरा सोमवार — तीळ
तिसरा सोमवार — मूग
चौथा सोमवार — जवस
पाचवा सोमवार असल्यास — काही परंपरांमध्ये सातू
हा क्रम महाराष्ट्रातील प्रचलित शिवामूठ परंपरेत आढळतो.
श्रावणी सोमवारी शिवपूजा कशी करतात?
श्रद्धेनुसार भाविक सकाळी स्नान करून भगवान शिवाची पूजा करतात. घरातील देवघरात किंवा मंदिरात शिवपूजन केले जाते.
शिवलिंगाला पाणी अर्पण करणे, बेलपत्र आणि फुले वाहणे, ‘ॐ नमः शिवाय’चा जप करणे अशा धार्मिक प्रथा अनेक ठिकाणी प्रचलित आहेत.
शिवामूठ व्रत करणारे भाविक त्या सोमवारच्या क्रमाप्रमाणे संबंधित धान्य अर्पण करतात.
पूजा, उपवास आणि व्रताची पद्धत कुटुंबाची परंपरा, स्थानिक प्रथा आणि पंचांगानुसार बदलू शकते.
श्रावण महिन्याचे धार्मिक महत्त्व
हिंदू धार्मिक परंपरेत श्रावण महिना भगवान शिवाच्या उपासनेसाठी विशेष मानला जातो. या महिन्यात शिवपूजा, अभिषेक, बेलपत्र अर्पण, सोमवारचे व्रत आणि नामस्मरण करण्याची परंपरा आहे.
महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक परंपरेत श्रावण महिन्याला विशेष स्थान आहे. या काळात अनेक व्रत-वैकल्ये आणि धार्मिक उत्सव साजरे केले जातात. मराठी विश्वकोशातही श्रावण महिन्यातील धार्मिक व्रतपरंपरांचा उल्लेख आढळतो.
श्रावण 2026 मधील महत्त्वाच्या तारखा एका नजरेत
13 ऑगस्ट 2026 — महाराष्ट्रातील श्रावण मासारंभ
17 ऑगस्ट 2026 — पहिला श्रावणी सोमवार; तांदळाची शिवामूठ; नागपंचमी
24 ऑगस्ट 2026 — दुसरा श्रावणी सोमवार; तिळाची शिवामूठ
31 ऑगस्ट 2026 — तिसरा श्रावणी सोमवार; मुगाची शिवामूठ
7 सप्टेंबर 2026 — चौथा श्रावणी सोमवार; जवसाची शिवामूठ
11 सप्टेंबर 2026 — महाराष्ट्रातील श्रावण मासाची सांगता
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
2026 मध्ये महाराष्ट्रात श्रावण कधी सुरू होणार?
महाराष्ट्रातील अमान्त पंचांग पद्धतीनुसार श्रावण महिना 13 ऑगस्ट 2026 रोजी सुरू होणार आहे.
2026 मध्ये किती श्रावणी सोमवार आहेत?
2026 मध्ये महाराष्ट्रात चार श्रावणी सोमवार आहेत — 17 ऑगस्ट, 24 ऑगस्ट, 31 ऑगस्ट आणि 7 सप्टेंबर.
पहिल्या श्रावणी सोमवारी कोणती शिवामूठ असते?
महाराष्ट्रातील प्रचलित परंपरेनुसार पहिल्या श्रावणी सोमवारी तांदळाची शिवामूठ अर्पण केली जाते.
चौथ्या श्रावणी सोमवारी कोणती शिवामूठ असते?
प्रचलित परंपरेनुसार चौथ्या सोमवारी जवसाची शिवामूठ अर्पण केली जाते.
17 ऑगस्ट 2026 रोजी काय विशेष आहे?
17 ऑगस्ट 2026 रोजी पहिला श्रावणी सोमवार असून याच दिवशी नागपंचमी आहे.
निष्कर्ष
2026 मध्ये महाराष्ट्रातील श्रावण महिना 13 ऑगस्टपासून सुरू होणार असून चार श्रावणी सोमवार येणार आहेत. पहिला श्रावणी सोमवार 17 ऑगस्टला, दुसरा 24 ऑगस्टला, तिसरा 31 ऑगस्टला आणि चौथा 7 सप्टेंबरला आहे.
महाराष्ट्रातील प्रचलित शिवामूठ परंपरेनुसार तांदूळ, तीळ, मूग आणि जवस असा क्रम आहे. ही धार्मिक परंपरा असल्याने तिच्या पद्धती स्थानिक किंवा कौटुंबिक प्रथेनुसार काही प्रमाणात बदलू शकतात.
📖 श्रावणाशी संबंधित अशाच माहितीपूर्ण आणि पडताळणी केलेल्या बातम्या वाचण्यासाठी AdhiraVerse ला नियमित भेट द्या.
संदर्भ
मराठी विश्वकोश — श्रावण व धार्मिक परंपरा
Drik Panchang — 2026 Sawan/Shravan Somwar dates
सनातन संस्था — श्रावणी सोमवार आणि शिवामूठ
कलनिर्णय — श्रावणमास व शिवमुष्टी व्रत
.jpg)